بیست و پنجم آوریل یا همان روز آنزاک روز خاصی در تاریخ استرالیا و نیوزیلند به شمار می رود. روز گرامی داشت یادبود کشته شدگان و مجروحان استرالیایی و نیوزیلندی در جنگ جهانی اول. زمانی که ارتش مشترک استرالیا و نیوزیلند به حمایت از انگلستان در جنگ جهانی اول شرکت کرد. اما اهمیت خاص این روز بیشتر مربوط می شود به نبرد سال 1915 در خلیج گالیپولی ترکیه که موجب کشته شدن ده ها هزار استرالیایی و رقم خوردن یکی از فاجعه آمیزترین وقایع این سرزمین شد. در این روز هر خانواده استرالیایی به طور متوسط یک نفر را از دست داد و از آن پس بیست و پنجم هر سال به گرامی داشت کشته شدگان و مجروحان نبرد گالیپولی اختصاص داده شد.

روز آنزاک برای من از خانه که بیرون آمدم درست از همان ایستگاه قطار آغاز شد. همه جا پر بود از مردان و حتا زنان سالخورده ای که با لباس های رسمی، شیک و اتو کشیده و مدال های برنزی و نقره ای و طلایی روی سینه شان چشم های کنجکاو و پرسشگرم را به دنبال خود می کشیدند.  مردان و زنانی که روزگاری در اوج جوانی برای این سرزمین جنگیده بودند و حالا پس از گذشت بیش از نیم قرن با افتخار به همراهی دوستان و خانواده خود برای شرکت در مراسم روز آنزاک آماده شده بودند.

به ایستگاه "تاون هال"  (Town Hall)که رسیدم چشمم به میزهای بزرگ سرو چای و قهوه رایگان افتاد. بلافاصله به یاد ایستگاه های صلواتی توی ایران افتادم که ساندیس و شربت و شیر و چای به مردم می دادند. با این تفاوت که این جا توی ایستگاه صلواتی روز آنزاک، ملت از سر و کول هم بالا نمی روند. چای داغ روی سر و دست و لباس کسی نمی ریزد. کسی همهمه نمی کند. هر کس با رعایت نوبت شهروند کناری اش آن چه را که می خواهد به زبان می آورد و مسئول آب جوش هم در کمال احترام چای یا قهوه ات را می دهد و  مسئول دیگری با یک لبخند گنده می پرسد: "چای یا قهوه را با شیر می خواهی یا شکر؟" حتا محتویات لیوان را با مهربانی و حوصله برایت هم می زند و بسته شیرینی مخصوص آنزاک یا به قول فرنگی ها "کوکی" (البته اوزی ها به کوکی می گویند "بیکی") را هم به دستت می دهد. هنوز مثل همیشه با مقایسه توی ذهنم درگیر بودم که دختر کوچک و زیبایی که شبیه فرشته های توی فیلم ها بود با لباس راهبه ها نزدیک شد و یک برگ گیاه "رزماری" را که به پرچم کوچک شده استرالیا چسبانده شده بود، به دستم داد. سکه ای را توی سبدش گذاشتم و مردی که همراه دختر بود، توضیح داد که پول رزماری ها صرف امور خیریه می شود و رزماری نماد کشته شدگان استرالیاست. حالا معمای رزماری های چسبیده به سینه مردم برایم حل شده بود و با خوشحالی آن را به لباسم سنجاق کردم. حس عجیبی است وقتی این جا گاهی برای بعضی چیزها که هیچ ربطی هم به تو نداشته قلبت می تپد و دوست داری همان رفتاری را داشته باشی که دیگران دارند و به ارزش هایی احترام بگذاری که برای مردم این سرزمین بیش از نیم قرن است که معنا و اهمیت دارد. تا پیش از این درکی از چنین روزی نداشتم اما وقتی با مردم بر می خوری خیلی چیزها برایت معنا پیدا می کند. مدام فکر می کردم که چقدر همیشه از روز ارتش بدم می آمد. حتا خبرهای مربوط به روز ارتش روی اعصابم راه می رفت. یا روز آزادی خرمشهر که مجبوری هر جا می روی، بشنوی یا ببینی که "خرمشهر را خدا آزاد کرد". فکر می کردم که چرا ما نمی توانیم این گونه از کشته شدگان و مجروحان 8 سال جنگ تقدیر کنیم؟ چرا برای ما همه چیز به نوعی نفرت انگیز شده؟ هر چه حس دلزدگی هست این جا برای ملتی که هنوز احساس تعلقی نسبت به شان نداری تبدیل می شود به یک حس نوع دوستی عجیبی که وادارت می کند برای رژه گردان های مختلفی که حالا بازماندگان شان چند پیرزن و پیرمرد سالخورده است، دست تکان بدهی و همراه جمعیت اطرافت برای شان دست بزنی و حتا اشک توی چشم هات جمع شود.

روز آنزاک به لحاظ ساختاری بی شباهت به مراسم تاسوعا و عاشورای مسلمانان نیست. گروه های مختلف با لباس های متفاوت در حالی که چند نفر در ابتدای صف هر گروه، پرچمی به دست دارد در خیابان های از پیش مسدود شده منطقه "سیتی"  (City)توی سیدنی رژه می روند. موسیقی مخصوص مارش های نظامی مراسم را با شکوه تر می کند. روی هر پرچم اطلاعات محل و سال جنگ نوشته شده. بعضی دسته ها بسیار بزرگ اند و از بعضی تنها بازماندگان انگشت شماری باقی مانده اند. جمعیت در دو طرف خیابان ایستاده اند و قهرمانان سال های پیش را با شادی و افتخار همراهی می کنند. خیابان ها پر از پرچم استرالیاست و اکثر مردم برگ رزماری به سینه دارند. همه جا نوشته "مباد که فراموش کنیم" (Lest We Forget) دیده می شود.

در یکی از تقاطع ها چندین دوربین روی "کرین"  (Crane)یا همان جرثقیل های مخصوص فیلم برداری در حال گزارش زنده مراسم هستند. باز هم یادم می آید که از این کرین ها توی ایران انگشت شمار است. این حس مقایسه دست از سر آدم بر نمی دارد و همیشه در اوج لذت هم که باشی باز چیزی هست که یادش خاطرت را آزرده کند. دلم می خواست توی ایران هم چنین مراسمی برگزار می شد و مردم بی دغدغه می توانستند از قهرمانان جنگ تقدیر کنند، آن گونه که دوست دارند نه آن گونه که حکومت اجبار می کند. رژه از ساعت 9 صبح شروع شد و درست طبق برنامه اعلام شده در ساعت 12:30 به پایان رسید. مراسم شامگاه و پایین کشیدن پرچم نیز در ساعت 5 بعد از ظهر در "مارتین پلیس"  (Martin Place)سیتی برگزار شد. زیر مجسمه یاد بود کشته شدگان پر از حلقه ها و سبدهای گلی است که خانواده های سوگوار آورده اند. روی دیواره کنار مجسمه ها باز هم جمله "مباد که فراموش کنیم" به چشم می خورد. خیلی ها چشم شان پر از اشک است. پس از چند سخنرانی کوتاه و دعا برای ملکه، سرود ملی و چندین سرود دیگر با همراهی مردم خوانده شد و بالاخره پرچمی که در برنامه صبحگاه در ساعت 4 صبح بالا رفته بود، پایین کشیده شد. هنوز حس عجیبی دارم حسی که بیشتر و بیشتر دارد شبیه حس تعلق می شود به سرزمینی که من ته دنیا می ناممش.